Акыркы 30 жыл ичинде дүйнөдө психикалык ооруларга чалдыккандардын саны дээрлик эки эсеге көбөйдү. Бул тууралуу The Lancet журналында жарыяланган жаңы изилдөөдө айтылат. “Global Burden of Disease Study 2023” изилдөөсүнүн алкагында жүргүзүлгөн анализге ылайык, 2023-жылы дүйнө жүзүндө болжол менен 1,2 миллиард адам психикалык оорулар менен жашаган. Бул көрсөткүч 1990-жылга салыштырмалуу 95 пайызга көп.
Изилдөөдө өзгөчө тынчсыздануу жана депрессиялык оорулардын кескин көбөйгөнү белгиленген. Акыркы жылдары депрессия 131 пайызга, ал эми тынчсыздануу бузулуулары 158 пайызга өскөн. Адистер психикалык оорулар адамдын ден соолугуна гана эмес, үй-бүлөгө, жумуш чөйрөсүнө жана мамлекеттердин экономикасына дагы олуттуу таасир тийгизерин белгилешет. Алардын айтымында, мындай оорулар эмгек өндүрүмдүүлүгүнүн төмөндөшүнө жана социалдык-ден соолук системаларына болгон басымдын күчөшүнө алып келет.
Изилдөөдө аялдар арасында психикалык оорулардын көрсөткүчү жогору экени айтылган. Аялдар көбүнчө депрессия, тынчсыздануу, тамактануу бузулуусу жана биполярдык ооруларга кабылат. Мунун себептери катары гендердик теңсиздик, үй-бүлөлүк зомбулук, социалдык басым жана биологиялык өзгөрүүлөр көрсөтүлгөн. Ал эми эркектер арасында көбүнчө аутизм, гиперактивдүүлүк синдрому жана жүрүм-турум бузулуусу сыяктуу нейроөнүгүү оорулары кездешет.
Психикалык оорулардын эң жогорку көрсөткүчү 15–19 жаштагы өспүрүмдөр арасында катталган. Эксперттер бул көрүнүш жаштарга эрте психологиялык жардам көрсөтүү зарылдыгын айгинелей турганын белгилешүүдө. Изилдөөдө психикалык оорулардын өсүшүнө таасир эткен негизги факторлор катары балалыктагы зомбулук, үй-бүлөлүк басым, коркутуу, жакырчылык, социалдык теңсиздик, согуштар, пандемия жана климаттык өзгөрүүлөр көрсөтүлгөн.
Ошол эле учурда адистер дүйнөдө психикалык саламаттыкты сактоо кызматтары өсүп жаткан муктаждыкка жетишпей жатканын эскертишти. Алардын айтымында, психикалык ден соолук маселеси глобалдык деңгээлде артыкчылыктуу багыттардын бири болушу керек.
